Góc nhìn

Có sân bay Long Thành rồi, thì sao nữa? Câu hỏi này chạm đến điểm cốt lõi để đánh giá ý nghĩa thực sự của một trong những dự án hạ tầng lớn nhất Việt Nam trong nhiều thập niên qua. Một sân bay hiện đại, xét cho cùng, dù có tầm vóc thế nào thì cũng chỉ là phương tiện đến và đi. Nếu phía sau nó không có một lực hấp dẫn đủ mạnh để tạo động lực, Long Thành cũng chỉ là một cái “bến máy bay” mà thôi. Bài học quốc tế cho thấy giá trị của sân bay không nằm ở kiến trúc, ở đường băng hay ở khả năng tiếp nhận bao nhiêu triệu khách mà nằm ở hệ sinh thái kinh tế mà nó kết nối, nuôi dưỡng và làm bùng nổ. Kinh nghiệm từ Singapore là minh chứng điển hình và thuyết phục nhất. Người ta không đến đảo quốc này chỉ để chiêm ngưỡng sân bay Changi, dù nơi đó nhiều năm liền được xếp hạng là một trong những sân bay đẹp và hiện đại nhất thế giới. Điều khiến Singapore trở thành điểm đến hấp dẫn chính là những...

Trong những năm gần đây, Việt Nam đã đạt được những tiến bộ đáng kể trong phát triển hạ tầng, đặc biệt là giao thông, công nghiệp và đô thị. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy một bất cập ngày càng rõ nét là nhiều công trình dù có giá trị lớn và tính biểu tượng cao nhưng vẫn rơi vào tình trạng khai thác kém hiệu quả, gây lãng phí nguồn lực xã hội. Nguyên nhân của tình trạng này xuất phát từ sự thiếu đồng bộ trong quá trình quy hoạch và đầu tư hạ tầng; nhiều công trình và khu chức năng được phát triển một cách biệt lập, thiếu liên kết chức năng và không tích hợp trong một hệ thống phát triển tổng thể dẫn đến việc không phát huy được giá trị cộng hưởng trong vận hành và sử dụng. Một minh chứng điển hình cho tình trạng đầu tư thiếu đồng bộ là dự án nhà ga T3 tại sân bay Tân Sơn Nhất. Dù được kỳ vọng sẽ giảm tải cho nhà ga quốc nội T1 vốn đã quá tải trong thời gian dài, T3 lại không đi kèm với hệ thống...

Trong nền kinh tế thị trường, đất đai là một nguồn lực kinh tế đặc biệt. Nó không chỉ là tư liệu sản xuất quan trọng mà còn là tài sản có giá trị tích lũy lớn, giữ vai trò trung tâm trong quá trình phân phối nguồn lực và tạo lập của cải. Tuy nhiên, tại Việt Nam, cơ chế quản lý đất đai vẫn đang chịu ảnh hưởng sâu đậm của tư duy kế hoạch hóa bao cấp. Điều này thể hiện rõ qua việc áp đặt một “mục đích sử dụng” cứng nhắc trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, đi kèm với chính sách thu thuế khi chuyển đổi mục đích. Đây là cách tiếp cận vừa lỗi thời vừa gây nhiều hệ lụy trong thực tiễn. Trong khi Nhà nước đã từng bước điều chỉnh bảng giá đất theo hướng tiệm cận giá thị trường, thể hiện nỗ lực tiếp cận cơ chế thị trường trong định giá tài sản, thì chính dòng chữ “mục đích sử dụng” in trên sổ đỏ và khoản “thu tiền” sử dụng đất khi “chuyển mục đích sử dụng đất” lại trở thành những yếu tố phi thị...

Bản dự thảo báo cáo chính trị của TP.HCM+ xác định đến sáu khâu đột phá, gồm thể chế, hạ tầng, khoa học – công nghệ, nhân lực, kinh tế tư nhân và văn hóa. Về mặt hình thức, đây đều là những lĩnh vực trọng yếu, có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển lâu dài của một siêu đô thị. Tuy nhiên, khi đi sâu phân tích cách lựa chọn và cách diễn đạt, có thể thấy rõ những bất cập khiến cho các đột phá này chưa thật sự mang tính “đột phá”, thậm chí có nguy cơ rơi vào quỹ đạo cũ, dàn trải và thiếu sức thuyết phục. Trước hết, ba đột phá “truyền thống” là thể chế, hạ tầng và nhân lực tiếp tục được nêu lại trong nhiệm kỳ này mà chưa thấy sự đổi mới trong tư duy. Các khâu này vốn đã hiện diện xuyên suốt nhiều kỳ đại hội, song lần này vẫn chỉ lặp lại mô-típ quen thuộc, thiếu sự gắn kết với bối cảnh hoàn toàn mới sau khi sáp nhập ba địa phương. Sự hợp nhất này không chỉ làm thay đổi quy mô và...

Trong bối cảnh đô thị hóa diễn ra nhanh, TP.HCM đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng về mảng xanh, kéo theo nhiều hệ lụy đối với môi trường, sức khỏe cộng đồng và chất lượng đời sống đô thị. Sự suy giảm diện tích cây xanh không chỉ là hệ quả tất yếu của việc phát triển hạ tầng thiếu cân đối, mà còn phản ánh những bất cập, yếu kém kéo dài trong công tác quản lý, quy hoạch và bảo vệ cây xanh đô thị. Theo các báo cáo mới nhất, tỷ lệ đất trồng cây xanh công cộng tại TP.HCM hiện chỉ đạt khoảng 0,55 m²/người, rất thấp so với tiêu chuẩn tối thiểu 10 m²/người của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Đặc biệt, khu vực nội thành chỉ có độ che phủ cây xanh khoảng 3,9%, khiến TP.HCM trở thành một trong những đô thị có mật độ mảng xanh thấp nhất Việt Nam. So với Hà Nội, nơi tỷ lệ đất cây xanh đã đạt khoảng 2,2 m²/người thì TP.HCM thậm chí chỉ bằng một phần tư. Trong khi đó, Đà Nẵng đã đạt 6–7 m²/người và đang hướng...

Trong quá trình đô thị hóa nhanh chóng của TP.HCM, những khu dân cư cũ với mô hình nhà ở riêng lẻ đang bộc lộ rõ những hạn chế về mặt quy hoạch, sử dụng đất và chất lượng sống. Những ngôi nhà thấp tầng chen chúc, lụp xụp trong các con hẻm nhỏ, thiếu ánh sáng, thiếu thông gió, thiếu khả năng phòng cháy chữa cháy và thiếu không gian sinh hoạt công cộng. Tất cả đang tạo ra một hình ảnh đô thị ngột ngạt, xấu xí, vừa lãng phí đất đai vừa thiếu bền vững. Trong bối cảnh đó, việc sớm điều chỉnh, tái cấu trúc các khu dân cư cũ thành các khu nhà ở cao tầng đồng bộ sẽ là giải pháp nâng tầm chất lượng sống và phát triển bền vững cho siêu đô thị TP.HCM mới. Quận 4 cũ là một ví dụ điển hình phản ánh rõ nét tình trạng này. Với diện tích khoảng 4,18km2, bình quân các phường (cũ) ở đây chỉ dao động từ 30 đến 80 hecta, trong khi dân số mỗi phường lên tới 10.000 đến 30.000 người. Mật độ dân số trung bình 50.000 người/km² –...

Tại nhiều đô thị ở Việt Nam, một hình ảnh quen thuộc nhưng đáng lo ngại là những con đường vừa được trải nhựa, lát gạch phẳng phiu chưa lâu đã bị đào lên để thi công các công trình ngầm như cấp thoát nước, điện lực, viễn thông hay đơn giản là sửa một đường ống nhỏ. Vấn đề là việc tái lập mặt đường thường được làm một cách cẩu thả, thiếu kỹ thuật, để lại những mảng lồi lõm, sụt lún, chắp vá… gây mất an toàn giao thông, giảm hiệu quả sử dụng mặt đường. Việc này tưởng nhỏ nên ít quan tâm nhưng thực ra không hề nhỏ chút nào. Những đoạn đường trám vá không đều tạo nên bẫy nguy hiểm cho người đi xe máy, đặc biệt vào ban đêm hoặc khi trời mưa. Bánh xe có thể bị trượt, người điều khiển dễ mất thăng bằng. Nhiều trường hợp, xe máy phải đi vào làn ô tô và ngược lại để tránh hay né đường xấu, gây nguy cơ tai nạn. Thực tế đã có rất nhiều tai nạn thương tâm xảy ra do mặt đường xấu. Với ô tô, bề mặt...