Góc nhìn

Trong suốt nhiều năm, thực phẩm bẩn được nhắc đến như một vấn nạn, nhưng cách tiếp cận phổ quát lại thường dừng ở bề mặt như tình trạng thiếu ý thức của nhà sản xuất, do lòng tham hay sự xuống cấp đạo đức xã hội do kinh tế thị trường. Cách lý giải này đang né tránh câu hỏi nguyên căn là vì sao trong một hệ thống có đủ luật, đủ tiêu chuẩn, đủ cơ quan quản lý “cùng vào cuộc” mà hành vi vi phạm lại không những không giảm mà còn có xu hướng lặp đi lặp lại, thậm chí tinh vi hơn? Rõ ràng, nếu một vấn nạn như vậy tồn tại dai dẳng thì đó không còn là lỗi cá nhân mà phải tìm lỗi thiết kế hệ thống. Thực tế cho thấy, Việt Nam không hề thiếu thiết chế quản lý an toàn thực phẩm; trái lại, thẩm quyền quản lý được trao rất rộng cho nhiều cơ quan, tổ chức. Các cơ quan chức năng được trao quyền cấp phép đủ điều kiện an toàn thực phẩm, quyền chứng nhận, thanh tra, kiểm tra, xử phạt và thậm chí kiến nghị...

Gần đây, nhiều địa phương đã đề xuất hoặc quy hoạch khu thương mại tự do (FTZ), chưa kể các mô hình đặc khu và mô hình IFC, nhằm tạo động lực mới cho thu hút đầu tư, thúc đẩy xuất khẩu và tăng trưởng kinh tế. Từ Hải Phòng (Đình Vũ – Cát Hải), Quảng Ninh (Vân Đồn), đến Đồng Nai (Long Thành), Sóc Trăng (Trần Đề); riêng TP.HCM mới thì ngoài Cần Giờ, nay kết hợp cả Bà Rịa – Vũng Tàu (Cái Mép Hạ) và Bình Dương (Dĩ An, Bàu Bàng) thì đã có đến vài các FTZ được đề xuất. Xu hướng này cho thấy các địa phương đang nỗ lực tìm kiếm các mô hình phát triển linh hoạt trong bối cảnh chất lượng thể chế còn nhiều ràng buộc. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả, các FTZ cần được định hình rõ vai trò chiến lược, đảm bảo tính liên kết vùng và tích hợp vào lộ trình cải cách thể chế quốc gia, thay vì chỉ phục vụ mục tiêu cục bộ. Vai trò của FTZ và sự cần thiết của cách tiếp cận thận trọng Nhiều đề xuất FTZ hiện nay...