Vietstats.vn - Dữ liệu kinh tế Việt Nam

Giảm lãng phí thể chế để tăng trưởng: Vai trò của chi phí cơ hội và chi phí giao dịch

Trong kinh tế học, mọi quyết định, từ điều nhỏ bé trong đời sống mỗi người đến chính sách, chiến lược tầm quốc gia, đều chịu chi phối bởi hai loại chi phí nền tảng là chi phí cơ hội và chi phí giao dịch. Mặc dù những khái niệm này chủ yếu được trình bày trong các giáo trình kinh tế học, song tầm quan trọng của chúng lại vượt xa bình diện kinh tế, trở thành hai thước đo chất lượng của mọi hệ thống quản trị nhà nước và xã hội, mọi chính sách công và mọi cấu trúc thể chế. Điều thú vị là ngay cả những người chưa từng học kinh tế vẫn liên tục đối mặt với hai loại chi phí này hằng ngày, bởi chúng gắn với bản chất khan hiếm của nguồn lực và những rào cản trong tương tác xã hội. Trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn cải cách thể chế sâu rộng, việc hiểu đúng và vận dụng đầy đủ hai khái niệm này có ý nghĩa sống còn đối với các nhà hoạch định và thực thi chính sách, bất kể ở cấp trung ương,...

Trao quyền - giao trách nhiệm: Con đường duy nhất để TP.HCM vươn tầm khu vực

Việc Quốc hội đang xem xét sửa đổi Nghị quyết 98 về cơ chế, chính sách đặc thù cho TP.HCM thể hiện rõ nỗ lực củaAC trung ương nhằm tháo gỡ rào cản thể chế và trao thêm dư địa chính sách cho thành phố đầu tàu, nhất là sau hợp nhất cùng Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu. Những đề xuất mới như hoàn thiện khung pháp lý cho khu thương mại tự do (FTZ), mở rộng danh mục dự án ưu tiên thu hút nhà đầu tư chiến lược, cho phép sử dụng quỹ đất khai thác từ mô hình TOD để thanh toán dự án đường sắt đô thị, hay phân quyền mạnh hơn trong quyết định ranh giới FTZ, đều là những bước tiến quan trọng. Sự điều chỉnh này cho thấy nhận thức ngày càng rõ rệt về việc thể chế hiện hành chưa theo kịp quy mô, tốc độ và tính chất đặc thù của một siêu đô thị như TP.HCM mới. Tuy vậy, dù các sửa đổi này đáng hoan nghênh, chúng chủ yếu vẫn chỉ là bổ sung từng mảng chức năng, trong khi mô hình quản trị mà TP.HCM...

Nobel Kinh tế 2025: Tăng trưởng bắt đầu từ sự dám thay đổi

Nền kinh tế hiện đại không lớn lên trong tĩnh lặng mà trong những chuyển động nhỏ, liên tục và bền bỉ của đổi mới. Đó là tinh thần cốt lõi của Giải Nobel Kinh tế năm 2025, khi ba học giả Joel Mokyr, Philippe Aghion và Peter Howitt được vinh danh vì đã lý giải được một trong những quy luật sâu xa nhất của phát triển: tăng trưởng bền vững bắt đầu từ khả năng chấp nhận và tổ chức sự thay đổi. Ba ông, đến từ ba truyền thống học thuật khác nhau, sử học kinh tế, kinh tế học tăng trưởng và lý thuyết đổi mới, đã gặp nhau ở một điểm chung, đó là xã hội chỉ có thể đi xa nếu biết phá vỡ cái cũ để làm mới chính mình. Giáo sư Joel Mokyr, người Mỹ gốc Hà Lan và có mang dòng máu Israel, giảng dạy tại Đại học Northwestern (Mỹ), được xem là một trong những nhà sử học kinh tế có ảnh hưởng nhất thế giới. Ông dành cả sự nghiệp để đi tìm câu trả lời cho câu hỏi kinh điển: vì sao phương Tây cất cánh? Trong các...

Thể chế mạnh không phải ở số lượng luật mà ở năng lực thực thi

Trong bốn thập kỷ đổi mới, Việt Nam đã tiến hành quá trình xây dựng và hoàn thiện thể chế pháp lý với tốc độ nhanh chóng. Số lượng luật, nghị quyết, chiến lược và kế hoạch ngày càng nhiều, bao quát hầu hết các lĩnh vực từ kinh tế, xã hội, văn hóa đến môi trường, hội nhập quốc tế. Tuy nhiên, nghịch lý lớn nhất lại nằm ở chỗ, càng nhiều văn bản thì khoảng cách giữa những gì được quy định và những gì diễn ra trong đời sống càng trở nên rõ nét. Người dân, doanh nghiệp và ngay cả bộ máy nhà nước đều nhận thấy một thực tế là chính sách đúng đắn chưa chắc đã đi vào thực tế; ngược lại, không ít chủ trương tiến bộ lại bị biến dạng, trì trệ hoặc nằm im sau khi được ban hành. Từ đó, có thể khẳng định rằng đột phá hiện nay không còn nằm ở khâu ban hành thêm luật hay nghị quyết mà nằm ở khả năng tổ chức thực thi chính sách, tức biến quy định thành hành động, biến ý chí chính trị thành kết quả cụ thể. Thực...

Có sân bay Long Thành rồi, thì sao nữa?

Có sân bay Long Thành rồi, thì sao nữa? Câu hỏi này chạm đến điểm cốt lõi để đánh giá ý nghĩa thực sự của một trong những dự án hạ tầng lớn nhất Việt Nam trong nhiều thập niên qua. Một sân bay hiện đại, xét cho cùng, dù có tầm vóc thế nào thì cũng chỉ là phương tiện đến và đi. Nếu phía sau nó không có một lực hấp dẫn đủ mạnh để tạo động lực, Long Thành cũng chỉ là một cái “bến máy bay” mà thôi. Bài học quốc tế cho thấy giá trị của sân bay không nằm ở kiến trúc, ở đường băng hay ở khả năng tiếp nhận bao nhiêu triệu khách mà nằm ở hệ sinh thái kinh tế mà nó kết nối, nuôi dưỡng và làm bùng nổ. Kinh nghiệm từ Singapore là minh chứng điển hình và thuyết phục nhất. Người ta không đến đảo quốc này chỉ để chiêm ngưỡng sân bay Changi, dù nơi đó nhiều năm liền được xếp hạng là một trong những sân bay đẹp và hiện đại nhất thế giới. Điều khiến Singapore trở thành điểm đến hấp dẫn chính là những...

Từ quán phở vỉa hè đến dòng vốn FDI: Nhìn lại chi phí giao dịch trong quản lý nhà nước

Nếu hỏi người dân hay doanh nghiệp Việt Nam điều gì khiến họ mệt mỏi nhất khi tiếp xúc với cơ quan công quyền, câu trả lời không chỉ ở mức thuế hay lệ phí phải nộp mà ở thời gian chờ đợi, số lần đi lại, những biểu mẫu lặp đi lặp lại và sự bất định về thời điểm hoàn tất thủ tục. Những phiền toái đó không chỉ là cảm giác chủ quan mà trong ngôn ngữ kinh tế học được gọi là chi phí giao dịch. Đây là những khoản chi phí phát sinh ngoài bản thân hoạt động sản xuất hay nghĩa vụ nộp thuế, bao gồm việc tìm kiếm thông tin, mất công thương lượng, ký tá giấy tờ và gánh thêm việc giám sát hay thực thi. Nếu các nhà quản lý ban hành và áp dụng quy định mà không đo lường, không tìm cách cắt giảm những chi phí này thì người dân và doanh nghiệp sẽ lãnh đủ. Hơn nữa, nguồn lực công còn bị hút vào các công việc vụn vặt, còn niềm tin vào chính quyền ngày càng bị suy giảm. Từ đời sống thực tế có thể...

Trả bao nhiêu tiền cho tăng trưởng cao?

Tăng trưởng kinh tế nhanh đóng vai trò then chốt trong việc giúp Việt Nam thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình, rút ngắn khoảng cách với các quốc gia tiên tiến và hướng tới mục tiêu trở thành nền kinh tế có thu nhập cao trong hai thập niên tới. Ước muốn đưa Việt Nam vào quỹ đạo tăng trưởng kinh tế nhanh để không bị tụt lại với các nước là hoàn toàn chính đáng, bởi điều này không chỉ góp phần nâng cao thu nhập cho người dân mà còn thúc đẩy phát triển xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống và tạo nền tảng vững chắc cho một Việt Nam thịnh vượng trong tương lai. Tuy nhiên, bên cạnh mục tiêu tăng trưởng nhanh, chúng ta cần hết sức lưu ý và chủ động ứng phó với những mặt trái mà quá trình này có thể mang lại. Việc theo đuổi tăng trưởng cao nếu thiếu sự cân bằng và bền vững sẽ dễ dẫn đến nhiều rủi ro và hệ quả xấu, trong ngắn hạn là bất ổn vĩ mô, bong bóng tài sản; trong dài hạn là suy thoái tài nguyên, ô nhiễm...

Nếu thiếu tư duy kinh tế thị trường

Việc xây dựng một nền kinh tế thị trường không đơn thuần là chuyển đổi cụm từ “kinh tế kế hoạch” sang “kinh tế thị trường”, mà quan trọng hơn là phải thay đổi tận gốc tư duy kinh tế theo hướng phù hợp với quy luật thị trường. Nếu thiếu tư duy kinh tế thị trường đúng đắn, quá trình chuyển đổi có thể bị méo mó, dẫn đến những cơ chế lai tạp, nơi thị trường bị bóp méo bởi các biện pháp hành chính hoặc vẫn chịu ảnh hưởng nặng nề của tư duy bao cấp. Khi đó, kinh tế tư nhân không những bị kìm hãm sự phát triển mà còn tạo ra những bất ổn dai dẳng trong nền kinh tế. Chuyển đổi tư duy: Bước “đệm” cho sự phát triển bừng nở của kinh tế tư nhân Để kinh tế tư nhân có thể đạt được tốc độ tăng trưởng nhanh, đóng vai trò là động lực chủ đạo của nền kinh tế trong thập niên tới, Việt Nam không thể tiếp tục duy trì trạng thái “nửa vời” – vừa muốn vận hành theo cơ chế thị trường, vừa giữ lại những yếu...

Tránh chủ trương cấp tiến bị cản đường bởi tư duy bảo thủ

Việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân là một bước tiến mang tính lịch sử, phản ánh sự chuyển biến căn bản trong nhận thức về vai trò, vị trí và đóng góp của khu vực tư nhân trong nền kinh tế quốc gia. Tuy nhiên, từ chủ trương đúng đắn này đến thực tiễn triển khai còn một khoảng cách rất lớn, đòi hỏi phải có sự thay đổi mạnh mẽ và quyết đoán hơn nữa trong tư duy chính sách. Việc Chính phủ sớm trình Quốc hội các cơ chế, chính sách đặc biệt dành cho kinh tế tư nhân thể hiện tinh thần đổi mới, khẩn trương và trách nhiệm. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, không ít chính sách ban hành ra còn dè dặt, có xu hướng quá thận trọng. Tình trạng “vừa mở vừa lo”, “vừa đạp ga vừa đạp phanh” đã vô hình trung tạo ra không ít rào cản không cần thiết, hạn chế sức bật vốn có của kinh tế tư nhân. Điều quan trọng nhất hiện nay là phải nhanh chóng chuyển từ chủ trương sang các bước thực hiện cụ...

Khi vốn chảy vào bất động sản, ai còn làm công nghệ?

Ý kiến (0)