Góc nhìn

Thuế thu nhập âm (Negative Income Tax – NIT) là một mô hình thuế được thiết kế nhằm hỗ trợ những người có thu nhập thấp thông qua việc chuyển giao thu nhập từ chính phủ thay vì đánh thuế. Theo cơ chế này, những cá nhân có thu nhập vượt qua một ngưỡng nhất định sẽ phải nộp thuế, trong khi những người có thu nhập thấp hơn mức đó sẽ nhận được khoản trợ cấp tương ứng từ chính phủ. Điều này tạo ra một hệ thống thuế mang tính chất tái phân phối thu nhập, giúp giảm bất bình đẳng và hỗ trợ người có thu nhập thấp mà không cần đến các chương trình phúc lợi riêng. Trong bối cảnh Việt Nam, chính sách thuế thu nhập cá nhân (TNCN) hiện nay chủ yếu tập trung vào việc đánh thuế người có thu nhập trên 11 triệu đồng/tháng nhưng chưa có biện pháp hỗ trợ đối với những cá nhân có thu nhập dưới mức này. Điều này đặt ra một câu hỏi quan trọng: Người có thu nhập dưới 11 triệu đồng/tháng sẽ sống như thế nào khi họ không đủ điều kiện nộp thuế...

Trong nền kinh tế thị trường, đất đai là một nguồn lực kinh tế đặc biệt. Nó không chỉ là tư liệu sản xuất quan trọng mà còn là tài sản có giá trị tích lũy lớn, giữ vai trò trung tâm trong quá trình phân phối nguồn lực và tạo lập của cải. Tuy nhiên, tại Việt Nam, cơ chế quản lý đất đai vẫn đang chịu ảnh hưởng sâu đậm của tư duy kế hoạch hóa bao cấp. Điều này thể hiện rõ qua việc áp đặt một “mục đích sử dụng” cứng nhắc trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, đi kèm với chính sách thu thuế khi chuyển đổi mục đích. Đây là cách tiếp cận vừa lỗi thời vừa gây nhiều hệ lụy trong thực tiễn. Trong khi Nhà nước đã từng bước điều chỉnh bảng giá đất theo hướng tiệm cận giá thị trường, thể hiện nỗ lực tiếp cận cơ chế thị trường trong định giá tài sản, thì chính dòng chữ “mục đích sử dụng” in trên sổ đỏ và khoản “thu tiền” sử dụng đất khi “chuyển mục đích sử dụng đất” lại trở thành những yếu tố phi thị...

Theo số liệu của Bộ Tài chính, năm 2024, ngành xổ số đạt doanh thu khoảng 160.000 tỷ đồng (hơn 6,5 tỷ USD), sử dụng trên 500.000 lao động. Riêng nửa đầu năm 2025, xổ số miền Nam đã thu về gần 76.000 tỷ đồng, đóng góp hơn 29.000 tỷ vào ngân sách. Đặc biệt ở Đồng bằng sông Cửu Long, nhiều tỉnh có nguồn thu rất lớn từ hoạt động xổ số. Mỗi năm, doanh thu từ vé số ở mỗi tỉnh có thể lên đến 5.000 đến 7.000 tỷ đồng, trong đó khoảng 1/3 được nộp vào ngân sách nhà nước. Có những địa phương, tiền xổ số chiếm tới 30–45% tổng thu ngân sách. Nghe qua thì có vẻ đáng mừng nhưng nếu nhìn sâu hơn sẽ thấy đây là một sự phụ thuộc có phần đáng lo. Xổ số về bản chất giống như một loại “thuế ngược” bởi người nghèo thường là những người mua vé số nhiều hơn so với người giàu nếu tính theo tỷ lệ thu nhập. Người mua vé số phần lớn là người nghèo. Họ bỏ ra vài chục nghìn đồng mỗi ngày không phải vì có tiền dư mà...

Câu chuyện đánh thuế bất động sản cứ cân lên đặt xuống hàng chục năm qua và có khả năng vài năm nữa cũng chưa đến hồi kết. Lý do là mục đích của việc đánh thuế bất động sản, vì lý do nào đó, được thảo luận theo một hướng khác, dẫn đến sự mập mờ không rõ ràng, thiếu thuyết phục, không được sự ủng hộ của một bộ phận người dân và các nhóm liên quan. Đầu tiên chúng ta phải thẳng thắn thừa nhận rằng, mục đích chính của thuế bất động sản là tạo nguồn thu cho ngân sách địa phương chứ không phải để điều tiết nạn đầu cơ bất động sản, càng không phải để giảm giá bất động sản giúp người thu nhập thấp dễ tiếp cận nhà ở. Vì vậy các tranh luận về việc đánh thuế làm tăng hay giảm giá nhà là vô ích. Tương tự, để chống nạn đầu cơ bất động sản hay bất kỳ tài sản nào (bao gồm cả vàng, ngoại tệ) Chính phủ cần nghĩ đến một hệ thống thuế chống đầu cơ nói chung. Chúng ta biết rằng, thuế bất động sản là...