Vietstats.vn - Dữ liệu kinh tế Việt Nam

Trao quyền nhiều hơn trách nhiệm: căn nguyên của thực phẩm bẩn

Trong suốt nhiều năm, thực phẩm bẩn được nhắc đến như một vấn nạn, nhưng cách tiếp cận phổ quát lại thường dừng ở bề mặt như tình trạng thiếu ý thức của nhà sản xuất, do lòng tham hay sự xuống cấp đạo đức xã hội do kinh tế thị trường. Cách lý giải này đang né tránh câu hỏi nguyên căn là vì sao trong một hệ thống có đủ luật, đủ tiêu chuẩn, đủ cơ quan quản lý “cùng vào cuộc” mà hành vi vi phạm lại không những không giảm mà còn có xu hướng lặp đi lặp lại, thậm chí tinh vi hơn? Rõ ràng, nếu một vấn nạn như vậy tồn tại dai dẳng thì đó không còn là lỗi cá nhân mà phải tìm lỗi thiết kế hệ thống. Thực tế cho thấy, Việt Nam không hề thiếu thiết chế quản lý an toàn thực phẩm; trái lại, thẩm quyền quản lý được trao rất rộng cho nhiều cơ quan, tổ chức. Các cơ quan chức năng được trao quyền cấp phép đủ điều kiện an toàn thực phẩm, quyền chứng nhận, thanh tra, kiểm tra, xử phạt và thậm chí kiến nghị...

Thận trọng với làn sóng BT đổi đất lấy hạ tầng

Thời gian gần đây, cùng với yêu cầu tăng tốc đầu tư cơ sở hạ tầng, nhiều nhà đầu tư tư nhân đã chủ đồng đề xuất tham gia các dự án kết cấu hạ tầng theo phương thức đối tác công – tư (PPP), trong đó đáng chú ý là sự trở lại của mô hình BT. BT là mô hình xây dựng và chuyển giao, nhưng ở Việt Nam thường được gọi là “đổi đất lấy hạ tầng” do hầu hết trường hợp nhà đầu tư làm hạ tầng rồi được thanh toán bằng quỹ đất. Sau giai đoạn bị siết chặt do những bất cập trong thực tiễn triển khai, khuôn khổ pháp lý mới đang mở lại không gian cho loại hợp đồng này. Luật sửa đổi số 57/2024/QH15 và sau đó là Nghị định 257/2025/NĐ-CP đã quy định chi tiết việc thực hiện dự án BT, bao gồm cả dự án thanh toán bằng quỹ đất và dự án thanh toán bằng ngân sách nhà nước. Trên phạm vi cả nước, xu hướng huy động vốn tư nhân cho hạ tầng đang tăng rất nhanh. Theo thống kê sơ bộ của tác giả, riêng năm...

Giảm lãng phí thể chế để tăng trưởng: Vai trò của chi phí cơ hội và chi phí giao dịch

Trong kinh tế học, mọi quyết định, từ điều nhỏ bé trong đời sống mỗi người đến chính sách, chiến lược tầm quốc gia, đều chịu chi phối bởi hai loại chi phí nền tảng là chi phí cơ hội và chi phí giao dịch. Mặc dù những khái niệm này chủ yếu được trình bày trong các giáo trình kinh tế học, song tầm quan trọng của chúng lại vượt xa bình diện kinh tế, trở thành hai thước đo chất lượng của mọi hệ thống quản trị nhà nước và xã hội, mọi chính sách công và mọi cấu trúc thể chế. Điều thú vị là ngay cả những người chưa từng học kinh tế vẫn liên tục đối mặt với hai loại chi phí này hằng ngày, bởi chúng gắn với bản chất khan hiếm của nguồn lực và những rào cản trong tương tác xã hội. Trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn cải cách thể chế sâu rộng, việc hiểu đúng và vận dụng đầy đủ hai khái niệm này có ý nghĩa sống còn đối với các nhà hoạch định và thực thi chính sách, bất kể ở cấp trung ương,...

Trao quyền - giao trách nhiệm: Con đường duy nhất để TP.HCM vươn tầm khu vực

Việc Quốc hội đang xem xét sửa đổi Nghị quyết 98 về cơ chế, chính sách đặc thù cho TP.HCM thể hiện rõ nỗ lực củaAC trung ương nhằm tháo gỡ rào cản thể chế và trao thêm dư địa chính sách cho thành phố đầu tàu, nhất là sau hợp nhất cùng Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu. Những đề xuất mới như hoàn thiện khung pháp lý cho khu thương mại tự do (FTZ), mở rộng danh mục dự án ưu tiên thu hút nhà đầu tư chiến lược, cho phép sử dụng quỹ đất khai thác từ mô hình TOD để thanh toán dự án đường sắt đô thị, hay phân quyền mạnh hơn trong quyết định ranh giới FTZ, đều là những bước tiến quan trọng. Sự điều chỉnh này cho thấy nhận thức ngày càng rõ rệt về việc thể chế hiện hành chưa theo kịp quy mô, tốc độ và tính chất đặc thù của một siêu đô thị như TP.HCM mới. Tuy vậy, dù các sửa đổi này đáng hoan nghênh, chúng chủ yếu vẫn chỉ là bổ sung từng mảng chức năng, trong khi mô hình quản trị mà TP.HCM...

Khi vốn chảy vào bất động sản, ai còn làm công nghệ?

Tổng vốn đăng ký chảy vào ngành bất động sản trong 6 tháng đầu năm 2025 là hơn 184.000 tỷ đồng, chiếm đến 60% tổng vốn đăng ký của doanh nghiệp thành lập mới, và do đó là quán quân thu hút vốn của nền kinh tế, vượt xa ngành công nghệ chế biến chế tạo với chỉ gần 110.000 tỷ đồng. Nhớ lại, năm 2024, ngành bất động sản cũng đứng thứ 2 về thu hút vốn, với gần 300.000 tỷ đồng, chỉ sau ngành thương mại (415.000 tỷ đồng) và cũng vượt xa ngành chế biến chế tạo (195.000 tỷ đồng). Cập nhật hơn đến 9 tháng đầu năm, tổng vốn đăng ký thành lập doanh nghiệp mới vào bất động sản lên đến gần 335 nghìn tỷ đồng, hơn gấp đôi số vốn chảy vào lĩnh vực công nghiệp chế biến chế tạo 161,5 nghìn tỷ đồng. Kết quả này tương quan với sự tăng giá trên thị trường bất động sản. Trong thập kỷ qua, Việt Nam đã trở thành một trong những quốc gia có tốc độ tăng giá bất động sản nhanh nhất khu vực. Theo các thống kê mới nhất từ Global Property...

Nobel Kinh tế 2025: Tăng trưởng bắt đầu từ sự dám thay đổi

Nền kinh tế hiện đại không lớn lên trong tĩnh lặng mà trong những chuyển động nhỏ, liên tục và bền bỉ của đổi mới. Đó là tinh thần cốt lõi của Giải Nobel Kinh tế năm 2025, khi ba học giả Joel Mokyr, Philippe Aghion và Peter Howitt được vinh danh vì đã lý giải được một trong những quy luật sâu xa nhất của phát triển: tăng trưởng bền vững bắt đầu từ khả năng chấp nhận và tổ chức sự thay đổi. Ba ông, đến từ ba truyền thống học thuật khác nhau, sử học kinh tế, kinh tế học tăng trưởng và lý thuyết đổi mới, đã gặp nhau ở một điểm chung, đó là xã hội chỉ có thể đi xa nếu biết phá vỡ cái cũ để làm mới chính mình. Giáo sư Joel Mokyr, người Mỹ gốc Hà Lan và có mang dòng máu Israel, giảng dạy tại Đại học Northwestern (Mỹ), được xem là một trong những nhà sử học kinh tế có ảnh hưởng nhất thế giới. Ông dành cả sự nghiệp để đi tìm câu trả lời cho câu hỏi kinh điển: vì sao phương Tây cất cánh? Trong các...

Thể chế mạnh không phải ở số lượng luật mà ở năng lực thực thi

Trong bốn thập kỷ đổi mới, Việt Nam đã tiến hành quá trình xây dựng và hoàn thiện thể chế pháp lý với tốc độ nhanh chóng. Số lượng luật, nghị quyết, chiến lược và kế hoạch ngày càng nhiều, bao quát hầu hết các lĩnh vực từ kinh tế, xã hội, văn hóa đến môi trường, hội nhập quốc tế. Tuy nhiên, nghịch lý lớn nhất lại nằm ở chỗ, càng nhiều văn bản thì khoảng cách giữa những gì được quy định và những gì diễn ra trong đời sống càng trở nên rõ nét. Người dân, doanh nghiệp và ngay cả bộ máy nhà nước đều nhận thấy một thực tế là chính sách đúng đắn chưa chắc đã đi vào thực tế; ngược lại, không ít chủ trương tiến bộ lại bị biến dạng, trì trệ hoặc nằm im sau khi được ban hành. Từ đó, có thể khẳng định rằng đột phá hiện nay không còn nằm ở khâu ban hành thêm luật hay nghị quyết mà nằm ở khả năng tổ chức thực thi chính sách, tức biến quy định thành hành động, biến ý chí chính trị thành kết quả cụ thể. Thực...

Từ quán phở vỉa hè đến dòng vốn FDI: Nhìn lại chi phí giao dịch trong quản lý nhà nước

Nếu hỏi người dân hay doanh nghiệp Việt Nam điều gì khiến họ mệt mỏi nhất khi tiếp xúc với cơ quan công quyền, câu trả lời không chỉ ở mức thuế hay lệ phí phải nộp mà ở thời gian chờ đợi, số lần đi lại, những biểu mẫu lặp đi lặp lại và sự bất định về thời điểm hoàn tất thủ tục. Những phiền toái đó không chỉ là cảm giác chủ quan mà trong ngôn ngữ kinh tế học được gọi là chi phí giao dịch. Đây là những khoản chi phí phát sinh ngoài bản thân hoạt động sản xuất hay nghĩa vụ nộp thuế, bao gồm việc tìm kiếm thông tin, mất công thương lượng, ký tá giấy tờ và gánh thêm việc giám sát hay thực thi. Nếu các nhà quản lý ban hành và áp dụng quy định mà không đo lường, không tìm cách cắt giảm những chi phí này thì người dân và doanh nghiệp sẽ lãnh đủ. Hơn nữa, nguồn lực công còn bị hút vào các công việc vụn vặt, còn niềm tin vào chính quyền ngày càng bị suy giảm. Từ đời sống thực tế có thể...

Trả bao nhiêu tiền cho tăng trưởng cao?

Tăng trưởng kinh tế nhanh đóng vai trò then chốt trong việc giúp Việt Nam thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình, rút ngắn khoảng cách với các quốc gia tiên tiến và hướng tới mục tiêu trở thành nền kinh tế có thu nhập cao trong hai thập niên tới. Ước muốn đưa Việt Nam vào quỹ đạo tăng trưởng kinh tế nhanh để không bị tụt lại với các nước là hoàn toàn chính đáng, bởi điều này không chỉ góp phần nâng cao thu nhập cho người dân mà còn thúc đẩy phát triển xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống và tạo nền tảng vững chắc cho một Việt Nam thịnh vượng trong tương lai. Tuy nhiên, bên cạnh mục tiêu tăng trưởng nhanh, chúng ta cần hết sức lưu ý và chủ động ứng phó với những mặt trái mà quá trình này có thể mang lại. Việc theo đuổi tăng trưởng cao nếu thiếu sự cân bằng và bền vững sẽ dễ dẫn đến nhiều rủi ro và hệ quả xấu, trong ngắn hạn là bất ổn vĩ mô, bong bóng tài sản; trong dài hạn là suy thoái tài nguyên, ô nhiễm...

Dám chọn bỏ để bước đi nhanh hơn

Ý kiến (0)

Dám chọn bỏ để bước đi nhanh hơn

Ý kiến (0)